بازاریابی شبکه ای چیست؟

بازاریابی شبکه­ ای چیست؟
بازاریابی شبکه‌ای که گاه «بازاریابی چندسطحی» نیز نامیده می‌شود روشی است که تبلیغ و فروش محصولات در آن به وسیلۀ شبکه‌ای از مشتریان راضی آن محصولات انجام می‌شود.
چنان که از نام آن پیداست، شبکه‌ای از افراد، بازاریابی یک محصول را برای رساندن آن به مصرف‌کننده برعهده دارند. یک نماینده فروش (بازاریاب شبکه‌ای یا شبکه‌ساز) افزون بر جذب مشتریان،‌ آموزش نیروهای تازه‌وارد را با هدف جذب مشتریان جدید بر عهده دارد.

بازاریابی شبکه­ ای هدف همه شرکت‌هاست؛ هم شرکت‌هایی که از آن برخوردارند و هم شرکت‌های فاقد آن.  چنانچه از یک شرکت شنیدید که «در صورت معرفی یکی از دوستانتان به ما، در خرید بعدی از تخفیف برخوردار شوید»، بدانید که این همان بازاریابی شبکه­ ای است. بسیاری از آژانس­های املاک، رستوران­ ها، هتل­ ها، فروشگاه­ ها و مراکز فروش و صنایع، از این روش استفاده می ­کنند. ثبات و بقای بسیاری از مشاغل تخصصی مانند پزشکان، دندان­پزشکان، حسابداران و... به مشتریانی وابسته است که آنها را به دیگران معرفی می­ کنند. تمام این مشاغل به­ سادگی تلاش می­ کنند تا مشتریان کنونی­ شان، تبلیغ و بازاریابی محصولات و خدمات آنها را برای مشتریان بالقوه انجام دهند.
در شرکت فاقد سیستم بازاریابی شبکه­ ای، مدیر و نمایندگان فروش را خود شرکت استخدام می­کند. این نوع شرکت، به سبب کمبود منابع مالی که باید به عنوان حقوق پرداخت کند و همچنین تعداد افرادی که مدیر فروش توانایی به­ کارگیری و پوشش دادن آنها را داراست، در استخدام نمایندگان محدودیت دارد. زمانی که مدیر فروش به سبب افزایش حجم کارها توانایی اداره امور را نداشته باشد، شرکت مجبور می­ شود مدیر دیگری در کنار مدیر قبلی استخدام کند یا یکی از نمایندگان فروش را به جایگاه مدیر ارتقا دهد. به این حالت بازاریابی چند عرضی گفته می­شود؛ زیرا شرکت در مقایسه با حالت چندسطحی، تنها به ­طور افقی توسعه پیدا می‌کند؛ درحالی‌که در بازاریابی شبکه­ ای، سازمان به صورت عمودی رشد می­ کند.

یک شرکت بازاریابی شبکه ­ای، ابتدا کار را با ثبت­ نام فردی آغاز می­ کند که توانایی جذب مشتریان و نمایندگان فروش را داشته باشد. اما هر یک از نمایندگان می­ تواند خود را به یک مدیر تبدیل کند؛ شخصی که توانایی جذب نماینده فروش را دارا باشد. یک شرکت بازاریابی شبکه ­ای، کمیسیون پرداخت می­ کند، نه حقوق ثابت. بنابراین، در این روش محدودیتی برای جذب مدیر و نماینده فروش وجود ندارد. این حالت به­ سبب گسترش سریع تعداد نمایندگان فروش آموزش­ دیده برای شرکت، بسیار سودمند است. این مورد همچنین برای نمایندگان فروش سودمند است؛ زیرا درآمدشان به میزان فروش خودشان محدود نیست؛ بلکه  از حجم فروش دیگر نمایندگان نیز درصد فروش دریافت می­ کنند.
شرکت­ های بازاریابی شبکه­ ای به جای پرداخت هزینه­ های سنگین و نه­ چندان مؤثر تبلیغات سنتی، این هزینه­ ها را به شکل پاداش و پورسانت به مشتریان خود می­ پردازند تا آنان را تشویق کنند و قسمتی از زمانشان را به معرفی و فروش محصولات آنها به اطرافیانشان اختصاص دهند.

چنانچه به هسته اصلی بازاریابی سنتی برسید، خواهید دید شرکتی که تبلیغات می­ کند، 75 درصد افرادی که آن را می­ بینند، به شرکت توجه نمی­ کنند! اگر نگاهی به اطراف بیاندازید، خواهید دید که در روش بازاریابی سنتی چه تلاش‌هایی برای معرفی محصول به مشتری انجام می­ شود و چه منابع و فعالیت‌هایی که هدر می ­رود. طبق تحقیقات متخصصان، آمارها نشان می‌دهد به طور تقریبی، 25 درصد خریدهایی که افراد در طول زندگی­شان انجام می­ دهند، از تبلیغات رایج شرکت‌ها تأثیر پذیرفته و 75 درصد از خریدها نتیجۀ صحبت­ های اطرافیان یا مشورت گرفتن از دوستان و آشنایان افراد است!(ترجیحاً از افرادی که خود مشتری محصولی بوده ­اند). در واقع، تأثیر تبلیغات کلامی یک مشتری یا مصرف­ کننده راضی، 3 برابر بیشتر از میلیون‌ها دلار تبلیغات دیگر برای شرکت­ ها فروش ایجاد می­ کند. تأثیر تبلیغ و فروش از طریق بازاریابی شبکه­ ای، سه برابر بیشتر از تبلیغات سنتی است و جلوِ بسیاری از هزینه­ های سنگین،‌ ریسک­ پذیر و  غیرمنطقی را نیز می­ گیرد. توجه داشته باشید، ایراد تمام هزینه­ هایی که به شکل‌های سنتی برای تبلیغات صورت می­ گیرد، این است که باید ابتدا پرداخت شوند و امیدوار باشند تا در آینده نتیجه آن را ببینند و این  موضوع،  ریسک  به شمار می­ رود!